Ηχηρές αρνήσεις

Toυ Νίκου Σερβετά

Το κύρος και η αίγλη που έχουν παγκοσμίως τα Βραβεία Νόμπελ επιβεβαιώνεται και από την αντίθετη πλευρά: Ποιά μεγάλα ονόματα, κυρίως λογοτεχνών, αρνήθηκαν, για τους λόγους του ο καθένας, την τιμή που τους έγινε;

  • Πρώτος είναι ο Σουηδός ποιητής Έρικ Άξελ Κάρλφελντ, ο οποίος, για λόγους αξιοπρέπειας και ασυμβατότητας με το λειτούργημά του, αρνήθηκε να παραλάβει το Βραβείο, καθώς την περίοδο εκείνη, το 1918, ήταν ο μόνιμος γραμματέας της Σουηδικής Ακαδημίας. Το Βραβείο του απονεμήθηκε μετά το θάνατό του, το 1931. Είναι μία από τις ελάχιστες φορές που το βραβείο απονεμήθηκε μετά θάνατον.
  • Το 1925, ο Ιρλανδός συγγραφέας Τζορτζ Μπέρναρντ Σω δεν αποδέχτηκε για τον εαυτό του, όχι το Βραβείο Λογοτεχνίας, αλλά το χρηματικό ποσό που το συνοδεύει και πλησιάζει το ένα εκατομμύριο δολάρια. «Μπορώ να συγχωρήσω τον Άλφρεντ Νομπέλ για την εφεύρεση του δυναμίτη, αλλά μόνον ένα ανθρώπινο τέρας θα μπορούσε να εφεύρει τα Βραβεία Νόμπελ», δήλωσε και δώρισε το ποσό προκειμένου να μεταφραστεί και να εκδοθεί στην αγγλική γλώσσα ολόκληρο το έργο του Σουηδού συγγραφέα Αύγουστου Στρίντμπεργκ.
  • Από το 1935 και μετά ο Χίτλερ απαγόρευσε σε Γερμανούς να δέχονται τα Βραβεία, επειδή τη χρονιά εκείνη το Νόμπελ Λογοτεχνίας απονεμήθηκε στον ειρηνιστή αντιναζιστή συγγραφέα Καρλ φον Οσιέτσκι. Παρ’ όλα αυτά τρεις Γερμανοί επιστήμονες τιμήθηκαν με βραβεία Νόμπελ Χημείας και Ιατρικής στα τέλη της δεκαετίας του 1930: ο Ρίχαρντ Κουν (Χημεία 1938), ο Άντολφ Μπούτεναντ (Χημεία 1939) και ο Γκέρχαρντ Ντόμαγκ (Ιατρική 1939).
  • Κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, συγκεκριμένα το 1958, ο Ρώσος λογοτέχνης, Μπορίς Πάστερνακ, αναγκάστηκε από την τότε κυβέρνηση της χώρας του να αρνηθεί να παραλάβει το Νόμπελ λογοτεχνίας. Το έργο του «Δόκτωρ Ζιβάγκο» απαγορεύτηκε από την πρώτη στιγμή στη Σοβιετική Ένωση. Το βραβείο δόθηκε τελικά στον υιό του Παστερνάκ, Γιεβγκένυ, σε τελετή που έγινε στη Στοκχόλμη το 1989.
  • Μία από τις πιο ηχηρές αρνήσεις και η πλέον γνωστή παγκοσμίως, ήταν αυτή του Γάλλου φιλόσοφου και συγγραφέα Ζαν Πωλ Σαρτρ, το 1964. Αποτελούσε στάση ζωής για τον υπαρξιστή φιλόσοφο να μη δέχεται κανενός είδους ανταμοιβή και καμία βράβευση απ’ όπου κι αν προέρχεται, θεωρώντας ότι αυτό γεννά δεσμεύσεις για τον βραβευόμενο. «Πρέπει να την αρνηθώ, όπως αρνήθηκα κάθε άλλη. Ο συγγραφέας δεν πρέπει να γράφει σύμφωνα με κάποιο ίδρυμα ή θεσμό που τον προστατεύει, μα σύμφωνα με τα δικά του πιστεύω», είχε πει τότε σε δημόσια δήλωσή του. Πριν από το Νόμπελ Λογοτεχνίας, ο Σαρτρ είχε αρνηθεί να παρασημοφορηθεί από τo γαλλικό Τάγμα της τιμής (Légion d’ honneur- 1945) και δεν είχε δεχθεί να αναλάβει έδρα στο Κολλέγιο Γαλλίας (Collège de France), όπως του είχε προταθεί.
  • Η πιο πρόσφατη άρνηση βράβευσης ήταν το 1973, από τον ηγέτη του Βορείου Βιετνάμ, Λε Ντουκ Θο. Τότε, τα μέλη της Νορβηγικής Επιτροπής που απονέμουν τα Νόμπελ Ειρήνης, πρότειναν να μοιραστούν το βραβείο ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Χένρυ Κίσινγκερ, και ο Λε Ντουκ Θο, για τη συμφωνία ανακωχής των ΗΠΑ – Βορείου Βιετνάμ. Ο πόλεμος στο Βιετνάμ, όμως, συνεχιζόταν –έληξε δύο ολόκληρα χρόνια αργότερα – και ο Βιετναμέζος ηγέτης αρνήθηκε να παραλάβει το Νόμπελ, επισημαίνοντας ότι η ειρήνη δεν είχε επιτευχθεί.

 

© EirMa ΜΕΠΕ  Απαγορεύεται η αντιγραφή και η αναδημοσίευση με οποιονδήποτε τρόπο 
χωρίς την έγγραφη άδεια του εκδότη.
Related posts

Leave your comment

Your Name: (required)

E-Mail: (required)

Website: (not required)

Authorization code from image: (required)


Message: (required)

Send comment