Ένα αναπάντητο ιστορικό παράδοξo

Πρόταση του Ελευθερίου Βενιζέλου για Νόμπελ Ειρήνης στον Κεμάλ Ατατούρκ

Του Νίκου Σερβετά

Κάθε χρόνο, αυτόν το μήνα, ανακοινώνονται τα Βραβεία Νόμπελ και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την διεθνή κοινή γνώμη έχουν τα βραβεία Λογοτεχνίας και Ειρήνης, κυρίως επειδή δεν απαιτούνται ιδιαίτερες γνώσης για την κατανόηση του σκεπτικού της απονομής. Όπως δημοσιοποιήθηκε από την Επιτροπή Νόμπελ, η ανακοίνωση των φετινών Βραβείων θα αρχίσει από τη Δευτέρα 3 Οκτωβρίου, με το Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας, και θα ολοκληρωθεί την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου, με την ανακοίνωση του Νόμπελ Ειρήνης, που ειδικά αυτό γίνεται από τη Νορβηγική Βουλή. Τα δημοσιεύματα που ακολουθούν συνήθως εξυμνούν το έργο του λογοτέχνη, εκφράζουν επιφυλάξεις για το Νόμπελ Ειρήνης, αντιδρούν για το Νόμπελ Οικονομικών και προσπαθούν να εξηγήσουν τα Νόμπελ Φυσικής, Χημείας και Ιατρικής. Τη Δευτέρα, μετά την «εβδομάδα Νόμπελ», απονέμεται και το Νόμπελ Οικονομικών, πρόκειται, όμως, για ένα βραβείο που δεν έχει θεσπίσει ο Αλφρέντ Νομπέλ αλλά η Τράπεζα Σουηδίας, το 1969.

Το κύρος των Βραβείων

Με δεδομένο ότι, αφενός μεν τα βραβεία συνοδεύει ένα μεγάλο χρηματικό ποσό, ενός εκατομμυρίου δολαρίων περίπου, αφετέρου δεν αφαιρούνται ποτέ και για να γίνει ένσταση κατά της βράβευσης θα πρέπει να περάσουν τουλάχιστον 50 χρόνια, τότε δηλαδή που δημοσιεύονται τα αρχεία του Ιδρύματος, τα βραβεία Νόμπελ είναι πολύ δημοφιλή, γεγονός που με τη σειρά του τους προσέδωσε το κύρος που έχουν σήμερα σε όλο τον κόσμο. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι, από τους περίπου 600 βραβευθέντες όλα αυτά τα χρόνια, ουσιαστικά μόνο τρεις άνθρωποι αρνήθηκαν να το παραλάβουν.
Οι βραβεύσεις γίνονται κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Όπως είναι φυσικό, με το πέρασμα του χρόνου, αποδεικνύεται ότι είτε βραβεύθηκαν άτομα που η βράβευσή τους έδωσε αξία στο ίδιο το βραβείο, όπως αυτή του Φρίντχοφ Νάνσεν, στον οποίο απονεμήθηκε το 1922 το Νόμπελ Ειρήνης είτε οι μετέπειτα ενέργειες των βραβευθέντων ή οι συνέπειες του επιστημονικού έργου τους έβλαψαν και δεν «ωφέλησαν την ανθρωπότητα», όπως ορίζει στη διαθήκη του ο Αλφρέντ Νομπέλ.

Έλληνες υποψήφιοι και ελληνικές προτάσεις

Δύο Έλληνες έχουν κατακτήσει αυτή τη διάκριση και οι δύο λογοτέχνες. Ο Γιώργος Σεφέρης το 1963 και ο Οδυσσέας Ελύτης το 1979. Ερευνώντας, όμως, τα αρχεία του ιδρύματος Νόμπελ που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα, από τη θέσπιση του βραβείου το 1901 έως και το 1965, βρίσκουμε άκρως ενδιαφέροντα στοιχεία αναφορικά με προτάσεις που έγιναν για βραβεύσεις άλλων Ελλήνων λογοτεχνών, με εξέχουσα αυτή του Νίκου Καζαντζάκη και του Άγγελου Σικελιανού, αλλά και ελληνικές υποψηφιότητες για βράβευση όχι μόνον λογοτεχνών. Στις προτάσεις υπάρχουν τα ονόματα Ελλήνων επιστημόνων, όπως του Γεωργίου Παπανικολάου, παγκοσμίως γνωστού από το «Τεστ Παπ» που εφαρμόζεται ακόμα και σήμερα, και επί αρκετά χρόνια υποψήφιου για το Νόμπελ Ιατρικής, αλλά και προσωπικοτήτων όπως αυτή του Βασιλέως Παύλου, ο οποίος προτάθηκε το 1950 για το Νόμπελ Ειρήνης, από τον καθηγητή της Νομικής, Μιχάλη Δένδια.
Φυσικά, η πρόταση που εντυπωσιάζει, είναι αυτή που έκανε ο Ελευθέριος Βενιζέλος να απονεμηθεί το Νόμπελ Ειρήνης του 1934 (κείμενο Βενιζέλος Κεμάλ) στον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Χρειάστηκε να έρθουμε σε επαφή με την Επιτροπή Νόμπελ στο Όσλο, για να επιβεβαιώσουμε ότι όντως ο υποψήφιος για Νόμπελ Ειρήνης το 1934, Μουσταφά Κεμάλ Πασά (από τον Νοέμβριο του 1934 και μετά Κεμάλ Ατατούρκ), προτάθηκε από τον άνθρωπο που μαζί συνυπέγραψαν την Συμφωνία της Λωζάνης, τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Άρθρα που έχουν δημοσιευτεί τα τελευταία χρόνια, αναφορικά με το ζήτημα, δεν τεκμηριώνονται από τίποτε άλλο παρά μόνον από μία επιστολή, η οποία, όμως, δεν φέρει ούτε υπογραφή ούτε ημερομηνία. Αντίγραφο της επιστολής αυτής βρίσκεται στο «Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών – Ελευθέριος Βενιζέλος»

Αυτό ακριβώς το θέμα μας οδήγησε στην απόφαση να ερευνήσουμε λεπτομερέστερα το αρχείο του Ιδρύματος Νόμπελ και εκεί να ανακαλύψουμε και άλλα, άκρως ενδιαφέροντα στοιχεία, αναφορικά με πάμπολλες, και σχετικά άγνωστες στο ευρύ κοινό, υποψηφιότητες Ελλήνων.
Η έρευνα θα συνεχιστεί και η ύλη της ιστοσελίδας μας θα ανανεώνεται συνεχώς!

 

© EirMa ΜΕΠΕ
 Απαγορεύεται η αντιγραφή και η αναδημοσίευση με οποιονδήποτε τρόπο 
 χωρίς την έγγραφη άδεια του εκδότη.
Related posts

Leave your comment

Your Name: (required)

E-Mail: (required)

Website: (not required)

Authorization code from image: (required)


Message: (required)

Send comment